Agile projectmanagement: wat is het en wanneer past het?
Op dag vier van een project van tien weken mailt de klant een nieuwe wens. Je opent het plan, ziet dat het ontwerp daardoor opschuift en weet niet wat het met de oplevering doet.
Agile werkt in korte cycli van een tot drie weken, ook wel sprints, iteraties of timeboxen genoemd. Aan het begin van elke cyclus kiest het team samen met de klant wat nu het belangrijkst is. Aan het einde kijk je wat er is opgeleverd en wat daarna komt.
Dat past goed bij werk dat tijdens het project verandert. Bij een offerte met vaste prijs en vaste scope botst het.
Wat is agile projectmanagement?
Agile projectmanagement is een manier van werken waarbij je ervan uitgaat dat de omstandigheden tijdens het project veranderen. Je deelt het werk op in korte cycli en bepaalt per cyclus wat het belangrijkste is. Zo speel je in op veranderingen en lever je het eindresultaat toch op binnen de tijd en het budget.
Agile is geen vaste methode maar een manier van werken met meerdere methoden eronder, zoals Scrum en Kanban. Daarom zie je dat de termen door elkaar worden gebruikt, ook al is Scrum maar een van de manieren om agile te werken.
Agile of traditioneel plannen?
Bij een traditioneel plan, ook wel waterval, plant je het hele project vooraf. Je faseert het op een tijdlijn, bepaalt een einddatum, schat de kosten en stelt het team samen. Daarna volg je het project op en rapporteer je regelmatig aan de klant en het management.
Het verschil zit in drie punten:
- Wat staat vooraf vast. Bij een traditioneel plan staan scope, planning en kosten vooraf vast. Bij agile staat de duur van de cyclus vast en de inhoud verschuift.
- Wanneer je bijstuurt. Bij een traditioneel plan stuur je bij als er iets uitloopt. Bij agile is bijsturen onderdeel van elke cyclus.
- De rol van de klant. Bij een traditioneel plan komt de klant bij de oplevering terug. Bij agile denkt de klant in elke cyclus mee.
Geen van beide is beter. Het hangt af van hoe zeker je bent over wat je gaat maken.
Een project dat je precies kent, plan je traditioneel. Een project waarvan de wensen onderweg ontstaan, vraagt om agile. Meer over de methodes lees je bij projectmanagement.
Zo werkt agile in cycli
Agile draait om flexibiliteit. De projecttijdlijn wordt opgedeeld in kortere tijdframes van een tot drie weken. Afhankelijk van de methode heten die iteraties, timeboxen of sprints.
Binnen een cyclus neemt het team veel beslissingen: van het opstellen van eisen en wensen tot het ontwerpen, bouwen en testen van het product. De klant is actief betrokken.
De vaste onderdelen van een cyclus zijn:
- Een lijst met werk. Alles wat nog moet gebeuren, op volgorde van belang. Deze lijst heet de backlog.
- Een planning aan het begin. Het team kiest wat het in deze cyclus oppakt.
- Een terugblik aan het einde. Je laat de klant zien wat is opgeleverd en bespreekt wat beter kan.
Scrum werkt met vaste sprints en rollen: een product owner die de prioriteiten bepaalt, een Scrum Master die het proces bewaakt en het team zelf. Kanban kent geen vaste cycli. Het werk loopt langs een bord met kolommen en je beperkt hoeveel je tegelijk doet.
Voorbeeld van agile in een bureau (fictief)
Een bureau bouwt een webshop voor een klant. Ze werken in vier sprints van twee weken. Per sprint is 80 uur beschikbaar, tegen € 90 per uur is dat € 7.200 per sprint en € 28.800 voor het hele project.
- Sprint 1: productpagina's en winkelmand.
- Sprint 2: afrekenen en betaling.
- Sprint 3: de klant wil een koppeling met zijn voorraadsysteem. De geplande zoekfunctie schuift naar sprint 4.
- Sprint 4: de koppeling met het voorraadsysteem, een versimpelde zoekfunctie en een laatste test.
In elke sprint staan de uren vast en verschuift de inhoud. De klant kiest wat in welke sprint komt, het bureau kan de uren per sprint bewaken. Past de zoekfunctie niet meer binnen de 320 uur, dan weet de klant dat aan het begin van sprint 4 en niet bij de oplevering. Dit voorbeeld is fictief.
Agile en een offerte met vaste prijs
Een vaste prijs met vaste scope vraagt dat je vooraf weet wat je oplevert. Agile gaat ervan uit dat je dat pas onderweg weet. Dat botst. Er is geen standaardoplossing, maar er zijn drie manieren om het te organiseren:
- Een urenbudget per sprint. De klant koopt een aantal uren per cyclus en kiest zelf waaraan die worden besteed, zoals in het voorbeeld hierboven.
- Een abonnement. De klant betaalt een vast bedrag per maand voor een vast aantal uren, en de inhoud wisselt per maand.
- Een hybride. Je spreekt de hoofdlijnen vast af, met een vaste prijs voor een eerste fase, en werkt de rest uit in cycli met een urenbudget.
Welke past, hangt af van hoeveel de klant zelf wil sturen en hoe goed je de scope vooraf kunt inschatten. Spreek in elk geval af wat er gebeurt als de uren op zijn voordat de klant tevreden is. Zonder die afspraak loop je het risico dat je meer uren maakt dan je factureert.
Voordelen van agile
Agile dankt zijn populariteit aan aanpassingsvermogen. Het is ontstaan in software- en ontwikkelteams, maar steeds meer andere branches, zoals marketing, gebruiken het ook.
- Bijsturen is ingebouwd. Omdat je het werk opdeelt in cycli die je telkens evalueert en plant, heb je vooraf minder nodig. Je stuurt snel en vaak bij.
- Elk teamlid brengt eigen expertise in. Iedereen leert van elkaar en krijgt zijn eigen verantwoordelijkheid.
- Je levert regelmatig iets tastbaars op. De klant ziet voortgang, en het team heeft na elke cyclus een moment om terug te blikken.
- Je krijgt als team inzichten die je alleen moeilijker ziet. Samen terugblikken laat zien wat beter kan.
- De communicatie wordt helderder. Tussen de teamleden, tussen teams en tussen het team en de klant.
Beperkingen van agile
Agile is makkelijk te begrijpen, maar niet zo makkelijk aan te leren. Het vraagt tijd en een andere, vaak nieuwe, denkwijze. Daarnaast:
- De klant moet echt meedoen. Dat kost de klant tijd. Is die niet beschikbaar, dan wacht het team op beslissingen en loopt het werk vast.
- Het budget is minder voorspelbaar vooraf. Zeker bij een urenbudget per sprint weet je pas onderweg wat het geheel kost.
- De vaste prijs past niet vanzelf. Zie hierboven.
- De cyclus kost tijd. Planning en terugblik vragen uren van het hele team. Bij een kleine opdracht kan dat niet uit.
Wanneer past agile?
Agile past bij werk waarvan de wensen onderweg ontstaan, bij klanten die willen meedenken en bij teams die zelfstandig werken. Een project dat je tot in detail kent, met een vaste oplevering en weinig onzekerheid, plan je beter traditioneel.
Veel bureaus combineren beide. Ze plannen de grote lijnen vooraf, bijvoorbeeld met een balkenplanning, en werken de uitvoering uit in korte cycli. Dat noem je hybride werken. Meer over plannen op hoofdlijnen lees je bij projectplanning en strokenplanning.
De agile project manager
Een agile project manager verdeelt niet alle taken vooraf, maar bewaakt de prioriteiten samen met de klant, haalt belemmeringen weg en let op uren en budget per cyclus. Wat de rol precies inhoudt hangt af van het raamwerk. In Scrum bestaat de rol van projectmanager niet los: die taken liggen bij de product owner, de Scrum Master en het team. Wat een projectmanager in het algemeen doet, lees je bij projectmanagement.
Sturen op uren en budget bij agile
Bij agile werk loopt een kleine overschrijding per cyclus snel op. Dtch. Digitals, een online marketingbureau met 80 medewerkers, kon geen budgetten aan projecten hangen en zag overbesteding niet. Nu ziet het bureau per project wat is besteed, en de declarabiliteit en de facturabiliteit zijn elk met 10% gestegen, zoals ze vertellen in het klantverhaal.
In Simplicate leg je fases en afspraken vast in één project en schrijf je uren die direct het effect op je budget tonen. Je krijgt automatisch bericht bij dreigende overbesteding.
Werk je met een abonnement, dan wordt het urenbudget automatisch opgehoogd, zodat je continu grip houdt op budget en besteding. Je plant medewerkers op dag-, week- of maandniveau, en roosters en verlof worden meegenomen. Meer over de functie lees je bij projectmanagement software en capaciteitsplanning.
Een tool vervangt de afspraken met de klant niet. Spreek vooraf af wat er gebeurt als de uren op zijn.
Wil je weten hoeveel omzetpotentieel er in jouw bedrijf zit? Vul de Groeicalculator in.
Veelgestelde vragen over agile projectmanagement
Wat is agile projectmanagement?
Agile is een manier van werken waarbij je het project opdeelt in korte cycli van een tot drie weken en per cyclus bepaalt wat het belangrijkst is. Zo speel je in op veranderingen.
Wat is het verschil tussen agile en waterval?
Bij waterval plan je het hele project vooraf en staan scope, planning en kosten vast. Bij agile staat de duur van de cyclus vast en verschuift de inhoud, en de klant denkt in elke cyclus mee.
Wat is een sprint?
Een sprint is een korte cyclus van een tot drie weken waarin het team een vooraf gekozen deel van het werk afrondt. Aan het einde bekijk je het resultaat met de klant.
Is Scrum hetzelfde als agile?
Nee. Agile is de manier van werken, Scrum is een van de raamwerken. Een ander bekend raamwerk is Kanban.
Wanneer past agile bij mijn project?
Als de wensen onderweg ontstaan, de klant wil meedenken en je team zelfstandig werkt. Een project met een vaste scope en weinig onzekerheid plan je beter traditioneel.
Kun je agile werken met een vaste prijs?
Moeilijk, want agile gaat ervan uit dat de scope verschuift. Je kunt een urenbudget per sprint afspreken, werken met een abonnement of een hybride vorm kiezen: hoofdlijnen vast, uitwerking in cycli.
Wat doet een agile project manager?
Die bewaakt de prioriteiten samen met de klant, haalt belemmeringen weg en let op uren en budget per cyclus. In Scrum zijn de taken verdeeld over de product owner, de Scrum Master en het team.
Wat zijn de nadelen van agile?
De klant moet echt meedoen, het budget is vooraf minder voorspelbaar, een vaste prijs past niet vanzelf en de cyclus kost tijd van het hele team.