Maak zelf een balkenplanning
Een klant mailt: kan de oplevering een week eerder? Jij scrolt door een Excel met rijen taken en datums en probeert te zien wat er dan opschuift. Halverwege weet je het nog niet zeker.
Een balkenplanning zet elke taak als balk op een tijdlijn, met een start, een einde en een verantwoordelijke. Taken die tegelijk lopen staan onder elkaar, taken die op elkaar wachten staan trapsgewijs achter elkaar. Schuift één balk, dan zie je meteen welke andere balken meeschuiven.
Dat maakt de balkenplanning een goede eerste stap in projectplanning. Hij vertelt je alleen niet of je team het werk ook aankan. Daarover lees je verderop meer.
Wat is een balkenplanning?
Een balkenplanning is een planning waarin je taken als horizontale balken op een tijdlijn zet. Op de verticale as staan de taken, op de horizontale as de tijd. De lengte van een balk is de duur van de taak.
Je hoort ook de namen balkenschema, blokkenplanning, strokenplanning en Gantt chart. Ze verwijzen naar dezelfde opzet: taken als balken op een tijdlijn.
Een balkenplanning geeft je snel inzicht in vier dingen:
- De start- en einddatum van het hele project
- Taken en subtaken, elk met een eigen begin- en einddatum
- Wie verantwoordelijk is voor welke balk
- Welke taken van elkaar afhangen
Voorbeeld van een balkenplanning (fictief)
Een bureau bouwt een website voor een klant. De offerte is 240 uur, verdeeld over briefing en sitemap, ontwerp, content, bouw, test en oplevering en projectmanagement. De volledige berekening staat bij het projectplanning voorbeeld. Als balkenplanning ziet het project er zo uit:
- Briefing en sitemap: week 1
- Ontwerp: week 2 tot 4
- Content: week 2 tot 5, naast het ontwerp
- Bouw: week 5 tot 8
- Test: week 9
- Oplevering: week 10
- Projectmanagement: het hele project
Zo lees je de balken: ontwerp en content lopen naast elkaar, want de content kan starten zodra de sitemap klaar is. De bouw staat pas na het ontwerp, want die start pas als de klant het ontwerp heeft goedgekeurd. De keten briefing, ontwerp, bouw, test en oplevering bepaalt de einddatum. Loopt daar iets uit, dan schuift de oplevering mee.
Halverwege week 6 vraagt de klant om een extra pagina, goed voor 16 uur extra bouwwerk. De developer werkt 20 uur per week aan dit project, dus de bouw loopt een week langer. Test en oplevering schuiven daarmee op naar week 10 en 11. In de balkenplanning zie je dat direct, zonder planning merk je het pas in week 8.
Zo maak je zelf een balkenplanning
Een balkenplanning maken lijkt een beetje op puzzelen. Deze vijf stappen volgen het voorbeeld hierboven.
- Begin bij de opleverdatum en de begrote uren. In de offerte staan de taken en de uren. Bij het voorbeeld is dat 240 uur. Werk vanaf de afgesproken oplevering terug naar de start.
- Reken uren om naar doorlooptijd. 48 uur ontwerp is geen week werk. Werkt de designer 16 uur per week aan dit project, dan kost het ontwerp drie weken. De bouw van 80 uur duurt vier weken als de developer 20 uur per week heeft. Houd rekening met de tijd die mensen echt beschikbaar hebben.
- Zoek wat tegelijk kan en wat moet wachten. Sommige taken hangen van elkaar af. Een website kan pas gebouwd worden als de wensen en de wireframes klaar zijn. In de tussentijd kunnen de copywriter en illustrator de elementen van de site invullen. Zet een mijlpaal op de momenten waarop de klant iets moet goedkeuren, zoals het ontwerp.
- Leg per balk vast wie het doet. Een balk zonder naam wordt door niemand bewaakt.
- Houd de balkenplanning bij. Een planning die je niet bijwerkt, laat je tevreden achter. Kijk bij elke wijziging van de klant wat het effect is op de einddatum.
Planning is teamwork
Betrek alle teamleden vanaf het begin bij het opstellen van de planning. Zo voelt iedereen zich betrokken en krijgt hij of zij de kans op inspraak. Het hele proces verloopt efficiënter en bij wijzigingen stuurt het team sneller bij.
Balkenplanning maken in Excel
Voor een of twee projecten en een klein team is Excel een prima begin. Je maakt een balkenplanning in Excel als gestapeld staafdiagram:
- Maak drie kolommen: taak, startdatum en duur in dagen.
- Selecteer de gegevens en kies Invoegen, Grafiek, Gestapeld staafdiagram.
- Maak de reeks van de startdatum onzichtbaar: kies Gegevensreeks opmaken en dan Geen opvulling. Nu blijven alleen de balken van de duur over.
- Zet de taken in de goede volgorde door bij de verticale as te kiezen voor Categorieën in omgekeerde volgorde.
- Staat er een lange lege ruimte voor de eerste balk? Stel de ondergrens van de horizontale as in op je eerste startdatum.
Daarmee heb je een visueel overzicht, maar Excel houdt het daarbij. De balken schuiven niet mee als een taak uitloopt: je past start en duur zelf aan. Een bestand dat meerdere mensen bijwerken, wordt snel onbetrouwbaar. En Excel weet niets van de uren en de beschikbaarheid van je team.
Partout, een digital bureau met 25 medewerkers, plande lange tijd in Excel. Het bestand bestond uit zoveel kolommen en rijen dat maar één collega er mee overweg kon. Na de overstap naar Simplicate kost de capaciteitsplanning 40 tot 50% minder tijd, zoals ze vertellen in het klantverhaal.
Voordelen en nadelen van een balkenplanning
Voordelen:
- Overzicht in één oogopslag. Je ziet start, einde en volgorde van het hele project.
- Een gesprek met de klant. Je laat zien wat er opschuift als de klant iets wil wijzigen.
- Afstemming binnen het team. Iedereen ziet wie wanneer aan de beurt is.
- Eenvoudig te maken. Je hebt er geen speciale software voor nodig.
Nadelen:
- Geen inzicht in capaciteit. De planning zegt wanneer iets klaar moet zijn, niet of je team genoeg uren heeft.
- Onleesbaar bij veel taken. Bij tientallen taken en afhankelijkheden zie je door de balken het overzicht niet meer.
- Verouderd zodra je hem niet bijwerkt. Een balkenplanning is alleen zo goed als de laatste update.
- Geen koppeling met uren en budget. In Excel moet je dat zelf bijhouden.
Balkenplanning in de praktijk
Niet elk soort werk vraagt dezelfde planning. Accountants hebben vaak veel relatief korte, terugkerende opdrachten met pieken in de periodes van btw-aangiftes. Marketingbureaus plannen vaak op grotere lijnen voor projecten op abonnementsbasis. Een balkenplanning past het best bij werk met een begin, een einde en taken die op elkaar volgen.
Een week- of maandplanning geeft houvast. Als projectleider heb je overzicht, als teamlid kun je binnen die tijd zelf je verantwoordelijkheid pakken. De klant kan tijdens een project altijd bijsturen in de opdracht. Daaruit leer je wat het verschil is tussen wat je hebt gepland en wat de uiteindelijke planning is geworden.
Balkenplanning en capaciteitsplanning in Simplicate
Een balkenplanning laat zien in welke volgorde en wanneer. Of je dat met je team kunt waarmaken, zie je pas in je capaciteit. In Simplicate zet je een project direct om naar de capaciteitsplanning. Je plant een medewerker in op een dag, week of maand en reserveert tijd met een placeholder zolang je nog niet weet wie het werk doet. Roosters en verlof worden automatisch meegenomen, en geschreven uren koppelen aan de planning en de begroting.
Zo zie je of het project op koers ligt en wat een uitloop doet met je team. Een planningstool lost niet op dat je taken goed moet inschatten, maar je ziet het effect van een wijziging direct. Meer lees je op de pagina capaciteitsplanning.
Wil je weten hoeveel omzetpotentieel er in jouw bedrijf zit? Vul de Groeicalculator in.
Veelgestelde vragen over de balkenplanning
Wat is een balkenplanning?
Een balkenplanning zet taken als horizontale balken op een tijdlijn. De lengte van een balk is de duur van de taak, zodat je start, einde en volgorde in één oogopslag ziet.
Hoe maak je een balkenplanning?
Begin bij de opleverdatum en de begrote uren, reken uren om naar doorlooptijd, zoek wat tegelijk kan en wat moet wachten, leg per balk vast wie het doet en werk de planning bij.
Hoe maak je een balkenplanning in Excel?
Maak kolommen voor taak, startdatum en duur, voeg een gestapeld staafdiagram in en maak de reeks van de startdatum onzichtbaar. Zet de taken in omgekeerde volgorde. Het resultaat past zich niet vanzelf aan als een taak uitloopt.
Wat is het verschil tussen een balkenplanning en een strokenplanning?
In de praktijk gaat het om dezelfde opzet: taken als horizontale vlakken op een tijdlijn. Je ziet beide namen door elkaar. Meer over de strokenplanning lees je op de pagina strokenplanning.
Is een balkenplanning hetzelfde als een Gantt chart?
Een Gantt chart is de bekendste vorm van een balkenplanning. Beide tonen taken als balken op een tijdlijn, een Gantt chart toont vaak ook de afhankelijkheden tussen taken.
Wat zijn de voor- en nadelen van een balkenplanning?
Een balkenplanning geeft overzicht en is eenvoudig te maken. Hij zegt niets over capaciteit en uren, wordt onleesbaar bij veel taken en veroudert zodra je hem niet bijwerkt.
Wanneer gebruik je een balkenplanning?
Bij werk met een duidelijk begin en einde en taken die op elkaar volgen, zoals het bouwen van een website of het uitvoeren van een adviestraject.
Wat is het verschil tussen een balkenplanning en capaciteitsplanning?
Een balkenplanning toont wanneer taken plaatsvinden. Capaciteitsplanning toont of je medewerkers genoeg uren hebben om die taken uit te voeren.