Ganttchart team

Gantt chart: wat is het en hoe maak je er een?

Projectmanagement

De klant wil de oplevering een week eerder. Jij kijkt naar een planning met twaalf taken en probeert te bedenken welke daarvan moet wachten op welke. Daarvoor bestaat de Gantt chart: elke taak is een balk op een tijdlijn, en een verbinding laat zien welke taak pas kan starten als een andere klaar is.

Schuift één taak, dan zie je welke andere taken meeschuiven en of de opleverdatum in gevaar komt. Dat maakt een Gantt chart een goede eerste stap in projectplanning. Wat hij niet laat zien, is of je team genoeg uren heeft om het werk te doen. Daarover lees je verderop meer.

Wat is een Gantt chart?

Een Gantt chart is een planning waarin je taken als horizontale balken op een tijdlijn zet, met de afhankelijkheden tussen de taken erbij. De lengte van een balk is de duur van de taak. Je ziet in één overzicht wanneer een project start en eindigt, welke taken tegelijk lopen en welke op elkaar wachten.

Het diagram is genoemd naar Henry Gantt, een Amerikaanse ingenieur, en bestaat al meer dan honderd jaar. Je hoort ook de namen Gantt-diagram en Gantt-grafiek. De namen balkenplanning en strokenplanning lopen er in de praktijk dwars doorheen. In deze kennisbank gebruiken we Gantt chart voor een balkenplanning waar de afhankelijkheden, mijlpalen en het kritieke pad bij zijn gezet.

Waar bestaat een Gantt chart uit?

Een Gantt chart heeft zes onderdelen:

  • Taken. Elke taak staat op een eigen regel.
  • Duur. De lengte van de balk, van begin tot einde van de taak.
  • Afhankelijkheden. Een verbinding tussen twee balken: de tweede taak kan pas starten als de eerste klaar is.
  • Mijlpalen. Momenten waarop iets af moet zijn of de klant iets moet goedkeuren.
  • Kritiek pad. De langste keten van taken die van elkaar afhangen. Die keten bepaalt de einddatum van het project. Loopt een taak op het kritieke pad uit, dan schuift de oplevering mee.
  • Voortgang. Hoeveel van elke taak al af is.

Voorbeeld van een Gantt chart (fictief)

Een bureau bouwt een website voor een klant. De offerte is 240 uur, verdeeld over briefing en sitemap, ontwerp, content, bouw, test en oplevering. De volledige berekening staat bij het projectplanning voorbeeld. Zo ziet het project eruit als Gantt chart:

  • Briefing en sitemap: week 1
  • Ontwerp: week 2 tot 4, start na de briefing
  • Content: week 2 tot 5, start zodra de sitemap klaar is
  • Bouw: week 5 tot 8, start pas als de klant het ontwerp goedkeurt (mijlpaal)
  • Test: week 9
  • Oplevering: week 10

Het kritieke pad loopt van briefing via ontwerp, bouw en test naar oplevering. Deze keten bepaalt dat de oplevering in week 10 valt. De content staat naast het ontwerp en heeft ruimte tot de test in week 9. Loopt de content een week uit, dan schuift de oplevering niet mee.

Halverwege week 6 vraagt de klant om een extra pagina van 16 uur bouwwerk. De developer werkt 20 uur per week aan dit project, dus de bouw duurt een week langer.

Bouw staat op het kritieke pad, dus test en oplevering schuiven op naar week 10 en 11. In de Gantt chart zie je dat meteen. Zonder deze afhankelijkheden merk je het pas in week 8.

Zo maak je een Gantt chart

Deze zes stappen volgen het voorbeeld hierboven.

  1. Begin bij de opleverdatum en de begrote uren. Uit de offerte haal je de taken en de uren. Werk vanaf de afgesproken oplevering terug naar de start.
  2. Reken uren om naar doorlooptijd. 80 uur bouw is geen twee weken werk. Heeft de developer 20 uur per week voor dit project, dan duurt de bouw vier weken.
  3. Zoek de afhankelijkheden. Welke taak kan niet starten voor een andere klaar is? Een website kan pas worden gebouwd als het ontwerp is goedgekeurd. Welke taken kunnen tegelijk?
  4. Zet mijlpalen op de goedkeurmomenten van de klant. Dat zijn de momenten waarop het project kan vastlopen als de klant te laat reageert.
  5. Leg per taak vast wie het doet. Een balk zonder naam wordt door niemand bewaakt.
  6. Zoek het kritieke pad en houd de chart bij. Weet welke taken je oplevering bepalen. Kijk bij elke wijziging van de klant wat het effect is op de einddatum.

Betrek je team bij het opstellen. Wie zelf meebepaalt hoeveel tijd een taak kost, voelt zich er meer verantwoordelijk voor, en bij een wijziging stuurt het team sneller bij.

Gantt chart maken in Excel

Voor een of twee projecten en een klein team is Excel een prima begin. Een balkenplanning als gestapeld staafdiagram heeft de afhankelijkheden niet. Dit is een tweede manier, met voorwaardelijke opmaak, waarbij de balken meebewegen als je een datum aanpast:

  1. Maak vier kolommen: taak, startdatum, duur in dagen en einddatum. De einddatum is de startdatum plus de duur min 1 (=B2+C2-1).
  2. Zet vanaf kolom F in de bovenste rij de datums van het project: de eerste datum is de vroegste startdatum, elke volgende cel is de vorige plus 1. Maak de kolommen smal.
  3. Selecteer het vlak onder de datums en kies Voorwaardelijke opmaak, Nieuwe regel, Een formule gebruiken om te bepalen welke cellen worden opgemaakt.
  4. Gebruik de formule =EN(F$1>=$B2;F$1<=$D2) (in een Engelstalige Excel: =AND(F$1>=$B2,F$1<=$D2)) en kies een opvulkleur. Elke cel waarvan de datum tussen start en einde ligt, kleurt in. Dat is de balk.
  5. Maak de afhankelijkheid zichtbaar: zet de startdatum van een taak die moet wachten op de einddatum van de voorgaande taak plus 1 (=D2+1). Verschuift die taak, dan schuift de volgende mee. Wil je weekenden overslaan, gebruik dan de functie WERKDAG.

Daarmee heb je een Gantt chart, maar Excel houdt het daarbij. Een kritiek pad zie je niet vanzelf, en een bestand dat meerdere mensen bijwerken wordt snel onbetrouwbaar. Excel weet ook niets van de uren en de beschikbaarheid van je team.

Voordelen en beperkingen van een Gantt chart

Voordelen:

  • Overzicht in één oogopslag. Je ziet start, einde, volgorde en afhankelijkheden van het hele project.
  • Zicht op wat de einddatum bepaalt. Met het kritieke pad weet je welke taken je niet mag laten uitlopen.
  • Een gesprek met de klant. Je laat zien wat er verschuift als de klant iets wil wijzigen.
  • Afstemming in het team. Iedereen ziet wie wanneer aan de beurt is.

Beperkingen:

  • Onoverzichtelijk bij veel taken. Bij een project met tientallen taken, subtaken en teamleden zie je door de balken het overzicht niet meer.
  • Werkt het best als de stappen vooraf bekend zijn. Bij werk waarin je gaandeweg bijleert, zoals creatief werk of ontwikkeling, klopt de planning snel niet meer.
  • Aanpassen kost tijd. Verandert er veel, dan ben je veel tijd kwijt aan het bijhouden.
  • Zonder voortgang zie je niet of werk klaar is. Een balk zegt dat een taak gepland staat, niet dat hij af is.
  • Geen inzicht in capaciteit. Een Gantt chart is taakgestuurd. Hij zegt wanneer iets klaar moet zijn, niet of je team genoeg uren heeft.

Gantt chart of agile?

Een Gantt chart past bij werk met een duidelijk begin en einde, een vaste deadline en taken waarvan je vooraf weet in welke volgorde ze moeten. Denk aan het bouwen van een website of het uitvoeren van een adviestraject. Is vooraf onduidelijk wat het eindresultaat moet zijn, dan werk je beter in korte sprints. Daarover lees je meer in agile projectmanagement.

Veel bureaus combineren die twee. Ze maken een globale Gantt chart om de deadline en de afhankelijkheden te bewaken, en werken de uitvoering uit in korte teamplanningen. Begin dan bij de deadline en werk van achteren naar voren om de uiterste startdatum te bepalen.

Gantt chart en capaciteit in Simplicate

Een Gantt chart laat zien in welke volgorde en wanneer. Of je dat met je team kunt waarmaken, zie je pas in je capaciteit.

In Simplicate zet je een project direct om naar de capaciteitsplanning. Je plant een medewerker in op een dag, week of maand en reserveert tijd met een placeholder zolang je nog niet weet wie het werk doet. Roosters en verlof worden automatisch meegenomen en geschreven uren koppelen aan de planning en de begroting.

Bij Sijperda-Hardy, een ingenieursbureau met ruim 30 medewerkers, is de planning gekoppeld aan projecten en diensten. Aanpassingen werken daardoor direct door en conflicten worden zichtbaar voordat ze ontstaan. Het volledige verhaal staat in de casestudy van Sijperda-Hardy.

Een planningstool lost niet op dat je taken goed moet inschatten, maar je ziet het effect van een wijziging direct. Meer lees je op de pagina capaciteitsplanning.

Wil je weten hoeveel omzetpotentieel er in jouw bedrijf zit? Vul de Groeicalculator in.

Veelgestelde vragen over de Gantt chart

Wat is een Gantt chart?

Een Gantt chart zet taken als horizontale balken op een tijdlijn, met de afhankelijkheden tussen de taken erbij. Je ziet in één overzicht start, einde, volgorde en wat de einddatum bepaalt.

Wie heeft de Gantt chart bedacht?

Henry Gantt, een Amerikaanse ingenieur. Het diagram bestaat al meer dan honderd jaar.

Hoe maak je een Gantt chart?

Begin bij de opleverdatum en de begrote uren, reken uren om naar doorlooptijd, zoek de afhankelijkheden, zet mijlpalen op de goedkeurmomenten van de klant, leg vast wie wat doet en houd de chart bij.

Hoe maak je een Gantt chart in Excel?

Maak kolommen voor taak, start, duur en einddatum, zet de datums in de kopregel en kleur met voorwaardelijke opmaak de cellen tussen start en einde. Laat de startdatum van een wachtende taak verwijzen naar het einde van de voorgaande taak, zodat hij meeschuift.

Wat is het verschil tussen een Gantt chart en een balkenplanning?

Beide tonen taken als balken op een tijdlijn. In deze kennisbank gebruiken we Gantt chart voor een balkenplanning met afhankelijkheden, mijlpalen en kritiek pad. In de praktijk gebruiken veel mensen de namen door elkaar.

Wat is het kritieke pad?

De langste keten van taken die van elkaar afhangen. Hij bepaalt de einddatum van het project. Loopt een taak op het kritieke pad uit, dan schuift de oplevering mee.

Wat zijn de voor- en nadelen van een Gantt chart?

Een Gantt chart geeft overzicht en laat zien wat de einddatum bepaalt. Hij is onoverzichtelijk bij veel taken, kost tijd om bij te houden en zegt niets over de capaciteit van je team.

Wanneer gebruik je geen Gantt chart?

Als vooraf onduidelijk is wat het resultaat moet zijn en het werk gaandeweg verandert. Dan werk je beter in korte sprints, of combineer je een globale Gantt chart met een flexibele teamplanning.

Is een Gantt chart hetzelfde als een strokenplanning?

De namen worden door elkaar gebruikt. Op de pagina strokenplanning gebruiken we de term voor het naast elkaar zetten van meerdere projecten en het kiezen van een planmethode.

Van eerste klantvraag tot 
betaalde factuur. Regel alles
in één systeem.

Sluit je aan bij 1.700+ bedrijven die
al met Simplicate werken.